Zanim zaczniesz ratować

Pierwsza pomoc psychologiczna

Wypadek drogowy

W górach

Atak terrotystyczny

Sklep internetowy

Zaburzenie oddychania

Utrata przytomności, omdlenie

Porażenie cieplne

Przechłodzenie i odmrożenie

Urazy klatki piersiowej i brzucha

Uszkodzenia czaszkowo-mózgowe

Porażenie prądem elektrycznym

Reanimacja krążeniowo-oddechowa

Bezdechy śródsenne - przewodnik pacjenta

Spis treści:

Co to jest bezdech senny?
Jakie są symptomy bezdechu?
Przyczyny bezdechów śródsennych
Czy bezdechy są niebezpieczne?
Co mnie czeka u lekarza?
Metody terapii bezdechów:

terapia CPAP
terapia BiPAP
terapia auto PAP
przyrządy mechaniczne
zabiegi chirurgiczne
terapia tlenowa
środki farmakologiczne

Czy mogę sam sobie pomóc?
Nie toleruję terapii CPAP- co robić?
Gdzie znajduje się najbliższy ośrodek diagnostyki bezdechu?

1. Co to jest bezdech senny?

Często śmiejemy się z osób, które chrapią. Jednak okazuje się, że głośne chrapanie może być oznaką niebezpiecznych dla zdrowia zakłóceń oddechowych. Do zaburzenia drożności dróg oddechowych dochodzi na poziomie gardła; w czasie snu obniża się napięcie mięśni, w wyniku czego ściany górnych dróg oddechowych zbliżają się do siebie, język oraz podniebienie miękkie opadają w stronę przełyku, powodując zwężenie. Z powodu zamknięcia górnych dróg oddechowych dochodzi do zaburzenia jednej z podstawowych czynności życiowych- oddychania. Około 10-30% dorosłych chrapie podczas snu. Jednak w większości przypadków leczenie nie jest potrzebne, gdyż chrapanie to nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.
W przeciwieństwie do tego, głośne i przede wszystkim nieregularne chrapanie jest z reguły oznaką zespołu obturacyjnych bezdechów sennych (OBPS), na który cierpi ok. 5% populacji Choroba ta dotyka w przeważającej części mężczyzn w średnim wieku.
Kluczowe słowo Apnoea pochodzi z łaciny i oznacza bezdech.

Osoba cierpiąca na bezdech nie jest podczas snu wystarczająco dotleniona; może dojść do niedotlenienia mózgu, serca, nerek, wątroby.
Drugim obok niedotlenienia ważnym zaburzeniem są wybudzenia ze snu. Prawidłowy sen polega na naprzemiennym występowaniu okresów snu płytkiego i głębokiego. U chorych z bezdechem cykliczność ta jest zaburzona.
Bezdech prowadzi do nadmiernej senności podczas dnia, osłabienia potencji i różnych zaburzeń ze strony układu krążenia, jak: zakłócenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, przerost prawej komory serca i inne.
Jeśli głośno chrapiesz i po obudzeniu czujesz się niewyspany, powinieneś zgłosić się do lekarza.
W specjalistycznym ośrodku diagnostyki bezdechu dowiesz się, czy cierpisz na bezdech senny oraz jakie są możliwości terapii.

powrót do spisu treści

2. Jakie są symptomy bezdechu?

Do najczęstszych objawów bezdechu sennego należą:

nieregularne, głośne chrapanie
bezdechy ( po okresie chrapania następuje cisza, w której widoczne są ruchy klatki piersiowej i brzucha, jednak proces oddychania jest zaburzony)
niespokojny sen (gwałtowne poruszanie rękami i nogami)
częste oddawanie moczu w nocy
pocenie się

Objawy występujące w ciągu dnia:

niewyspanie
uczucie ciągłego zmęczenia
zasypianie wbrew własnej woli
poranne bóle głowy
osłabienie pamięci
trudności w koncentracji
zwiększona drażliwość

powrót do spisu treści

3. Przyczyny bezdechów sennych

Podczas snu spada napięcie mięśniowe, dotyczy to również mięśni biorących udział w oddychaniu. U większości osób nie ma to wpływu na jakość snu. Jednak u niektórych osób osłabienie napięcia mięśniowego w obrębie gardła i dróg oddechowych jest tak duże, że zaburza normalne oddychanie, a przez to naturalny rytm snu.

Bezdech może mieć również podłoże centralne tzn. zakłócenie funkcji mózgu sterującej oddychaniem. U zdrowych osób mózg wysyła do mięśni sygnały zawiadujące oddechem, a u chorych mózg zdaje się zapominać o tej funkcji.

Kontynuujmy nasze rozważania:
A więc w skutek zwiotczenia mięśni podniebienia miękkiego, przepływ powietrza w górnych drogach oddechowych jest upośledzony. Organizm zwiększa wysiłek oddechowy, czego wyrazem w końcowej fazie jest chrapanie. W końcu mięśnie dróg oddechowych zupełnie się zamykają. Te zastoje w oddychaniu można rozpoznać po charakterystycznych okresach ciszy i przerwach w chrapaniu.

Na skutek zwiększonej aktywności mięśni przepony i klatki piersiowej (wywołanej wzmożonym wysiłkiem oddechowym) dochodzi do krótkich przerw w śnie. Podczas tych wybudzeń tzw. "Arousals" zwiększa się z kolei aktywność mięśni w obrębie szyi, tak że drogi oddechowe ponownie zostają otwarte. Okresy wybudzeń są bardzo krótkie, tak że rano nie będziesz ich pamiętał. Przy OBPS przerwy w oddychaniu trwają ok. 10sek lub dłużej i powtarzają się wielokrotnie w ciągu nocy.

Przy każdym zatrzymaniu oddechu spada wysycenie krwi tlenem i serce musi pracować szybciej. Przez to rośnie ciśnienie krwi, które nierzadko nie obniża się po rozpoczęciu normalnego oddychania.

W niektórych wypadkach dochodzi do zakłócenia rytmu serca, tzn. serce bije nierówno, nawet z kilkusekundowymi przerwami. Przypuszcza się, że nagła śmierć u dorosłych o ogólnie Dobrym stanie zdrowia jest związana z występującymi podczas snu zaburzeniami rytmu serca.

Spadek napięcia mięśniowego w czasie snu spowodować mogą także:
alkohol, środki nasenne i uspokajające.
Większość pacjentów cierpiących na bezdech senny nie ma żadnych fizycznych anomalii, które mogłyby zakłócić oddychanie podczas snu; jednak pewne cechy fizyczne mogą być czynnikiem ryzyka:
-mała szczęka, duży język, powiększone migdałki, znaczny przyrost tkanki tłuszczowej i łącznej w obrębie ujścia górnych dróg oddechowych.

OBPS występuje szczególnie często u otyłych mężczyzn, u kobiet na skutek obecności żeńskich hormonów i innej budowy krtani bezdech prawie nie występuje. Po osiągnięciu wieku menopauzalnego ryzyko zachorowania wzrasta.

powrót do spisu treści

4. Czy bezdechy są niebezpieczne?

Bezdech jest zdecydowanie niebezpieczny, w najcięższych przypadkach może skończyć się fatalnie.

Pomyśl o tym w ten sposób:
Coś zatrzymuje proces oddychania w czasie snu- czy to może pozostać bez wpływu na twoje zdrowie?
Z bezdechem wiąże się podwyższenie ciśnienia krwi, wzrasta ryzyko niewydolności serca, udaru, arytmii.
Niestety, nie wszystkie problemy związane z bezdechem są znane, ale specjaliści zgadzają się, że u większości pacjentów objawy są podobne. Poza wcześniej wspomnianymi poważnymi powikłaniami bezdech senny ma także inne następstwa:
zakłócenie normalnego rytmu snu może prowadzić do depresji , nadwrażliwości, trudności w koncentracji, zaburzeń pamięci, utraty energii.
Wyobraź sobie co może się stać, jeśli nadmiernie senny usiądziesz za kółkiem!
Ale nie obawiaj się, są już skuteczne metody terapii bezdechu.

powrót do spisu treści

5. Co mnie czeka u lekarza?

Lekarz musi zadać Ci szereg pytań, a czasem nawet trzeba wypełnić ankietę, która pomoże w diagnozie. Jest to zestaw pytań dotyczących twojego zdrowia i samopoczucia oraz snu.
Często potrzebna jest również pomoc twojego współmałżonka, gdyż tylko on może opisać przebieg twojego snu- wybudzenia, chrapanie, charakterystyczne okresy ciszy.
Jeśli zachodzi podejrzenie OBPS, prawdopodobnie zostaniesz skierowany do specjalistycznego laboratorium snu, w celu kontroli przebiegu i jakości twojego snu.
Będziesz musiał spędzić jedną lub dwie noce w laboratorium, gdzie przed pójściem spać przeszkolony personel podłączy Cię do aparatu diagnostycznego. Za pomocą aparatu, w zależności od rodzaju zarejestrowane zostaną następujące parametry:

Czynność mózgu
czynność mięśni
czynność ruchów rąk i nóg

Oprócz tego za pomocą wyposażonego w czujniki specjalnego urządzenia (np. SOMNOcheck effort, SOMNOlab) rejestrowane będą parametry oddechowe, saturacja, chrapanie, ilość bezdechów i osłabień oddechowych i inne. Na tej podstawie lekarze będą mogli postawić diagnozę- czy cierpisz na bezdech i jeśli tak- jak bardzo jest on nasilony.

powrót do spisu treści

6. Metody terapii bezdechów

Terapia CPAP

Nazwa terapii - nCPAP to skrót angielskiej nazwy:
nasal continuous positive airway pressure - stałe dodatnie nosowe ciśnienie w drogach oddechowych.
Metoda ta okazywała się dotychczas najskuteczniejsza w leczeniu obturacyjnego bezdechu sennego.
Standardowy aparat do terapii CPAP składa się z urządzenia podstawowego i przewodu przez który tłoczone jest powietrze do maski nosowej. Dodatkowo istnieje możliwość podłączenia nawilżacza.
Pacjent oddycha powietrzem tłoczonym przez aparat, przy czym aparat utrzymuje stałe ciśnienie na nastawionym wcześniej poziomie. Ciśnienie to wywiera stały nacisk na drogi oddechowe, tak że nie dopuszcza do ich zamknięcia i do bezdechu.
Niektórzy pacjenci skarżą się na uciążliwość tej metody- trzeba się przyzwyczaić do oddychania powietrzem o zwiększonym ciśnieniu, często występuje suchość śluzówek i gardła.
Aby utrzymać odpowiedni poziom nawilżenia istnieje możliwość podłączenia nawilżacza.

Terapia BiPAP

Do terapii BiPAP służą urządzenia, w których efekt terapeutyczny osiągany jest poprzez dostarczanie dodatniego ciśnienia powietrza do dróg oddechowych.
( podobnie jak w terapii CPAP). Urządzenie BiPAP stosuje jednak zmienną wartość ciśnienia- niższą w fazie wydechu, co zapobiega nadmiernemu wysychaniu dróg oddechowych. Aparaty BiPAP stosowane są także u pacjentów mających spore kłopoty z zaakceptowaniem terapii CPAP lub w zespołach zaburzeń oddychania o typie tzw. bezdechu centralnego.

-> aparaty do terapii

Terapia auto PAP

Nowością są inteligentne urządzenia tzw. auto PAP, które potrafią "przewidzieć" zbliżający się bezdech i w porę mu zapobiec automatycznie podwyższając ciśnienie. Poza okresami podwyższonej aktywności aparatu (proces zwiększania ciśnienia) pacjent oddycha powietrzem o zwykłym ciśnieniu- redukuje to maksymalnie wystąpienie efektów ubocznych.

-> aparaty do terapii

Przyrządy mechaniczne

U niektórych pacjentów można zastosować indywidualnie dopasowaną szynę. Szyna ma za zadanie nie dopuścić do zamknięcia dróg oddechowych poprzez lekkie przesunięcie języka i podniebienia do przodu.

Zabiegi chirurgiczne

Anomalie fizyczne, które mogą wpływać na jakość snu można w niektórych wypadkach korygować operacyjnie. Zalicza się tu: powiększone migdałki i polipy, przerośniętą tkanka tłuszczową i łączną w obrębie gardła, zniekształcenie i nieprawidłową budowę szczęki i podniebienia miękkiego, upośledzającą prawidłowe oddychanie skrzywioną przegrodę nosową.
Jedną z metod operacyjnych przy OSA jest uvulopalatopharyngoplastyka (UPPP) Jest to zabieg chirurgiczny, polegający na usunięciu nadmiaru tkanki tłuszczowej i łącznej z okolic gardła. Badania wykazują jednak, że powodzenie takiego zabiegu wynosi ok. 50% Pacjenci zoperowani uskarżają się głównie na nosową wymowę, oraz wpływanie resztek pokarmu i płynów do nosa podczas przełykania lub picia.

Terapia tlenowa

Terapia tlenem jest rzadko stosowana przy bezdechu jako jedyne postępowanie lecznicze. Najczęściej tlen stosuje się w kombinacji np. w terapii CPAP. ( dostarczanie tlenu gdy spada saturacja)

Środki farmakologiczne

U większości pacjentów stosowanie leków nie przynosi trwałej poprawy; jednak w lżejszych przypadkach niektóre leki mogą polepszyć jakość snu chorego.

powrót do spisu treści

7. Czy mogę sam sobie pomóc?

Oczywiście , że możesz spróbować zminimalizować ryzyko wystąpienia bezdechu lub -jeśli już na niego cierpisz- pomóc w jego leczeniu. Jeżeli cierpisz na, będziesz potrzebował także fachowej terapii.

Zapoznaj się z następującymi informacjami:

Prawidłowa waga ciała

Kontrola wagi ciała odgrywa w bezdechu ważną rolę. Przykładowo, mężczyzna chory na bezdech o wadze ciała ok. 90 kg, dla którego prawidłowa waga ciała wynosi 75 kg, mógłby znacznie polepszyć jakość oddychania w czasie snu przez utratę ok. 10 kg.
Dlaczego?
Przerośnięta tkanka tłuszczowa odkłada się tak samo w obrębie gardła jak w innych miejscach , zwężając tym samym światło górnych dróg oddechowych.

Alkohol

Już na dwie godziny przed snem powinieneś unikać alkoholu, ponieważ osłabia on napięcie mięśni przez co zmniejsza się aktywność oddechowa i zwiększa częstotliwość bezdechów.
Alkohol może także powodować bezdechy u osób, które normalnie ich nie mają, nie chrapią i śpią spokojnie.

Tabletki nasenne

Należy unikać stosowania środków nasennych, gdyż sprzyjają one zwiotczeniu mięśni i mogą prowadzić do bezdechu . Jeśli jednak cierpisz na stałą bezsenność lub notoryczne wybudzenia, lekarz może zalecić stosowanie łagodnych środków nasennych.

powrót do spisu treści

8. Nietoleruję terapii CPAP. Co mogę zrobić?

Po pierwsze dokładnie przeczytaj instrukcję swojego aparatu.

Przede wszystkim problemem może być czepek i maska

Jednak wszystko wyda ci się o wiele prostsze, jeśli poświęcisz więcej czasu na przeczytanie wskazówek i poćwiczysz zakładanie maski i czepka. Wiele osób broni się przed ich założeniem, mimo że nigdy nie próbowali. Poza tym zupełnie inaczej będziesz to odczuwać w nocy podczas snu.
Daj sobie trochę czasu. Usiądź spokojnie przy stole, obejrzyj dokładnie maskę i czepek, zobacz jak zakłada się paski mocujące, przyłóż maskę do nosa. Potem połącz wszystkie elementy i obejrzyj sobie całość. Paski wyreguluj tak, aby czepek leżał wygodnie, nie uciskając, ale również ale również niezbyt luźno.

Nawilżacz

Innym problemem może być wrażenie "suchości" wtłaczanego powietrza. W tym wypadku możesz sprawić sobie nawilżacz do aparatu, który rzeczywiście może polepszyć jakość terapii CPAP. Po podłączeniu nawilżacza większość osób odczuwa wyraźną różnicę.

Hałas

Większość aparatów CPAP pracuje dość cicho i nie przeszkadza śpiącemu. Jednak niektóre osoby nie są w stanie normalnie zasnąć i spać w pobliżu aparatu. Są dwie rzeczy, które możesz zrobić:

jakoś zredukować hałas np. zakładając zatyczki do uszu
odstawić aparat możliwie najdalej od siebie

Obojętnie jednak, czy włożysz do uszu stopery, czy postawisz aparat za czymś, nigdy nie stawiaj niczego na aparacie ani go nie przykrywaj. Pamiętaj, że aparat ten pompuje powietrze- jeśli zablokujesz przepływ powietrza aparat może się zapalić. Dookoła aparatu musi być wolna przestrzeń, tak aby powietrze mogło swobodnie cyrkulować.

powrót do spisu treści

9. Gdzie znajduje się najbliższy ośrodek diagnostyki bezdechu?

W tej sprawie skontaktuj się za swoim lekarzem rodzinnym lub zasięgnij informacji pod numerem tel. 068/ 32 715 66.

Bezdech

powrót do spisu treści

Artykuł umieszczono dzięki uprzejmości firmy: Medline Sp. z o.o. ( www.medline.pl )

Sklep medyczny Emdent Edupharma www.pierwszapomoc.edu.pl