Zanim zaczniesz ratować

Pierwsza pomoc psychologiczna

Wypadek drogowy

W górach

Atak terrotystyczny

Atak serca - zawał

Bezdech śródsenny

Udar mózgu

Rany

Krwotok

Ciało obce

Udławienia

Zatrucie

Złamanie kości

Wstrząs

Ułożenia

Zaburzenie oddychania

Utrata przytomności, omdlenie

Porażenie cieplne

Przechłodzenie i odmrożenie

Urazy klatki piersiowej i brzucha

Uszkodzenia czaszkowo-mózgowe

Porażenie prądem elektrycznym

Oparzenia termiczne

Oparzenia chemiczne

Środki odurzające

Utonięcie

Reanimacja krążeniowo-oddechowa

Astmy oskrzelowa charakteryzuje się napadami duszności wywołanymi zwężeniem światła oskrzeli i oskrzelików. Dochodzi do tego w następstwie skurczu mięśniówki oskrzeli, obrzęku błony śluzowej, nadmiernego wydzielania przez gruczoły oskrzelowe gęstego i lepkiego śluzu. Zwężenie oskrzeli ma charakter odwracalny, tzn. ustępuje samoistnie po zaprzestaniu działania czynnika powodującego skurcz. U podłoża tych zmian leży nadreaktywność oskrzeli i oskrzelików.

Co to jest nadreaktywność oskrzeli?

Każdy żywy organizm potrzebuje do życia powietrza. Powietrze dostaje się do płuc przez tchawicę, oskrzela i drobne oskrzeliki. Droga, jaką pokonuje wdychane powietrze, nazywana jest potocznie drogą oddechową. Jest ona wysłana nabłonkiem oddechowym, który jest bardzo wrażliwy na wszystkie bodźce zewnętrzne, takie jak drażniące opary, intensywne zapachy, infekcje, dym tytoniowy, zimne powietrze czy też wysiłek fizyczny. W momencie kontaktu z tymi czynnikami oskrzela każdego człowieka reagują nieznacznym skurczem, który szybko mija w chwili zaprzestania działania bodźca. Natomiast u osób z nadwrażliwością oskrzeli, np. u chorych na astmę oskrzelową, skurcze są bardziej nasilone, trwają znacznie dłużej i mogą doprowadzić do duszności.

U osób z alergią bodźcem takim jest alergen wywołujący wiele reakcji immunologicznych, doprowadzających do uwolnienia substancji zwanych mediatorami stanu zapalnego. Substancje te powodują skurcz mięśniówki oskrzeli, pobudzają wydzielanie gęstego śluzu, dodatkowo powodują obrzęk i nacieczenie błony śluzowej komórkami zapalnymi.

Oskrzela ludzi chorych na astmę, w czasie skurczu doprowadzają znacznie mniej powietrza do płuc, chory odczuwa więc duszność. Stan ten powoduje podenerwowanie, co dodatkowo wzmaga zapotrzebowanie na tlen. Powietrzu przedzierającemu się przez zwężone oskrzela towarzyszy charakterystyczny świszczący oddech.

Czy to astma?

Grupę zwiększonego ryzyka zachorowania na astmę stanowią na pewno osoby z alergią. Dlatego powinny one zwracać szczególną uwagę na pojawienie się takich objawów, jak: napadowa duszność z towarzyszącym świszczącym oddechem, suchy kaszel, uczucie ciężaru lub ucisku w klatce piersiowej. U małych dzieci mogą pojawić się bóle brzucha, którym towarzyszą wymioty i podwyższona temperatura. Natomiast osoby, które nie są alergikami, odczuwające duszność na przykład z powodu zetknięcia się z zimnym powietrzem, intensywnym zapachem, po wysiłku fizycznym - mogą u siebie podejrzewać astmę niealergiczną. Duszność może również towarzyszyć schorzeniom układu krążenia, jako efekt obrzęku płuc podczas niewydolności serca.

Czy można złagodzić ataki duszności?

Jest to możliwe, konieczna jest świadomość swojej choroby. Trzeba więc przede wszystkim znać czynniki wywołujące duszność. Wiedzę taką możemy posiąść na podstawie obserwacji swojego zdrowia, testów alergicznych, testów prowokacyjnych. Umożliwi to choremu właściwe postępowanie, by zmniejszyć wpływ na organizm czynników alergizujących w przypadku astmy atopowej bądź uniknąć czynników sprawczych w astmie nieatopowej.

Zalecenia w astmie atopowej i nieatopowej

Wskazane jest usunięcie z mieszkania, a zwłaszcza z sypialni przedmiotów gromadzących kurz (dywany, zasłony), poduszek z pierzem, wełnianych koców.
Astmatyk nie powinien spać w pokoju, w którym jest dużo książek. Książki gromadzą bowiem kurz, który trudno usunąć. Najlepiej spać na materacu z gąbki. Zimą, kiedy temperatura spada poniżej -15 stopni C, warto wystawić materac na balkon (temperatura taka jest śmiertelna dla roztoczy).
Pościel należy raz w tygodniu prać w temperaturze powyżej 60 stopni C (powyżej 55 stopni giną roztocza). W pokoju sypialnym nie należy hodować kwiatów.
Nie wolno również używać w obecności chorego mocnych perfum i dezodorantów.
Zabronione jest też palenie wonnych kadzidełek i korzystanie z odświeżaczy powietrza.
Często konieczne jest rozstanie z ulubieńcami: kotem, psem czy świnką morską.
Zmniejszenie wilgotności powietrza pozwala zahamować rozwój roztoczy i grzybów pleśniowych.
Wskazane jest używanie odkurzaczy z filtrem wodnym, co umożliwia eliminację roztoczy kurzu domowego.
Pluszowe zabawki dziecka należy regularnie prać, raz na tydzień włożyć je do zamrażalnika o temperaturze poniżej - 15 stopni C.
Gdy nadchodzi niebezpieczny okres pylenia drzew i kwiatów, wskazane jest unikanie spacerów w wietrzne i ciepłe dni, zwłaszcza po łąkach i lesie. Najbezpieczniejsze są przechadzki, gdy pada deszcz (pyłki w deszczu opadają) albo o zmroku, wtedy spada pylenie. W okresie pylenia nie należy otwierać okien w mieszkaniu. Wakacje natomiast najlepiej spędzać w górach i nad morzem.
Niedopuszczalne jest, by osoba chora paliła papierosy. Dym tytoniowy jest silnym czynnikiem drażniącym, mogącym wywołać atak astmatyczny. Szczególnie niebezpieczne jest palenie tytoniu w otoczeniu astmatyka.
Małym dzieciom nie należy zbyt wcześnie podawać mocno alergizującego mleka krowiego i zbyt szybko rezygnować z karmienia piersią.
Nie powinno się unikać wysiłku fizycznego. Uprawianie sportu jest podstawą zdrowego stylu życia, a tolerancja wysiłku może posłużyć ocenie jakości leczenia. Poprawa ogólnej kondycji zwiększa pojemność życiową płuc. Nie leczona astma może prowadzić do inwalidztwa, ale trzeba również pamiętać, że wielu mistrzów olimpijskich było astmatykami.

Ważnym elementem w profilaktyce astmy alergicznej jest okresowe leczenie balneologiczne (pobyt w sanatorium), zmiana klimatu, racjonalnie zaprogramowany wypoczynek, zapobieganie zakażeniom i zwiększanie sił obronnych organizmu. Należy też bardzo starannie leczyć istniejące zakażenia oraz ukryte ogniska zapalne, które nasilają odczyny alergiczne, a nawet bywają ich przyczyną.

Uwaga - atak duszności!

Stan astmatyczny może być groźny dla życia chorego. Jest to sytuacja, kiedy mamy do czynienia z ciężkim atakiem duszności, podczas którego chory nie reaguje na zażywane leki rozkurczowe. Stan taki może być wywołany przez nadmierną ekspozycję na czynniki uczulające bądź drażniące. Ze względu na niebezpieczeństwo grożące choremu, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. W domowym postępowaniu należy uspokoić chorego, zapewnić mu dostęp dużej ilości świeżego powietrza, rozpiąć koszulę uciskającą szyję, ułożyć go w najwygodniejszej pozycji (półsiedzącej).

Jak leczyć?

Każdy pacjent wymaga indywidualnego postępowania. Leczenie zależy nie tylko od czynnika wywołującego chorobę, ale też od stopnia jej ciężkości. Ze względu na przebieg choroby wyróżniamy astmę epizodyczną, przewlekłą łagodną, przewlekłą umiarkowaną i przewlekłą ciężką. Generalnie inaczej leczymy łagodną, epizodyczną duszność, a innego postępowania medycznego wymaga ciężka, przewlekła duszność. Leczenie można podzielić na: objawowe - mające na celu przerwanie napadu duszności astmatycznej.
przyczynowe - które powinno uwzględniać czynniki etiologiczne w rozwoju choroby.
W leczeniu objawowym podajemy leki zapobiegające występowaniu napadów duszności (kontrolujące astmę) oraz leki przerywające napad duszności (doraźne). Ich odpowiedni, indywidualny dobór pozwala na normalne funkcjonowanie chorego.
Leczenie przyczynowe jest trudne, polega na poszukiwaniu czynnika powodującego napady choroby, zapobieganie jego występowaniu i eliminowanie go. Wiele leków w astmie podaje drogą wziewną przy użyciu inhalatora. Inhalator rozprowadza lek w powietrzu, które wdycha pacjent przyjmując tym samym lek.

Dzienniczek chorego

Każdy chory powinien prowadzić dzienniczek samoobserwacji. Należy w nim odnotowywać dolegliwości, ich natężenie, sytuacje, w których się pojawiły oraz dawki zażywanych leków. Regularnie prowadzone zapisy pozwalają lekarzowi na optymalne dostosowanie dawek leków, które maksymalnie zmniejszają objawy choroby, jak też identyfikację czynników wywołujących dolegliwości.
Istotne w kontrolowaniu przebiegu choroby jest badanie PEFR. Polega ono na wykonaniu pomiaru maksymalnej szybkości wydmuchiwanego powietrza podczas natężonego wydechu. Mierzy się to za pomocą bardzo prostego urządzenia zwanego miernikiem szczytowego przepływu. Pomiar ten informuje lekarza o stopniu zwężenia (skurczenia) naszych oskrzeli. Pacjent może przeprowadzić badanie samodzielnie po wcześniejszym instruktażu udzielonym przez lekarza. Regularne mierzenie PEFR pozwala ocenić stopień ciężkości i stabilność choroby, monitorować skuteczność stosowanych leków.
Aparaty do pomiaru (peakflowmetr, czytaj pikflołmetr) nie są kosztowne, można je nabyć w aptece, a przeprowadzenie pomiaru jest łatwe. Potrafi to wykonać nawet 5-letnie dziecko.
Bardziej dokładne badanie wykonuje się spirometrem. Spirometr mierzy wiele parametrów funkcji układu oddechowego.
Astma jest chorobą, która może być potencjalnie śmiertelna. Jednak coraz lepsza jej znajomość pozwala minimalizować jej skutki.
Grupę zwiększonego ryzyka zachorowania na astmę stanowią alergicy. Powinni oni zwracać uwagę na takie objawy, jak: napadowa duszność, suchy kaszel i ucisk w klatce piersiowej.

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna wywołana brakiem lub nieprawidłowym działaniem insuliny. Schorzenie to charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy (hiperglikemią) we krwi. Insulina to hormon wytwarzany przez komórki trzustki, który bierze udział w regulacji wszystkich procesów przemiany materii zachodzących w organizmie człowieka. Aby glukoza mogła być źródłem energii, konieczny jest prawidłowy poziom właściwie działającej insuliny. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę choruje około 1.5 miliona osób.

Przyczyny

Obecnie wyróżnia się dwa najbardziej rozpowszechnione rodzaje cukrzycy, należą do nich cukrzyca typu 1 i 2. Przyczyny tego schorzenia są różne w zależności od typu choroby.
Cukrzyca typu 1, zwana również insulinozależną lub typu dziecięcego jest powodowana całkowitym brakiem insuliny na skutek uszkodzenia odpowiednich komórek trzustki. Występuje ona głównie u dzieci i młodzieży, stąd jej nazwa. Proces powstawania choroby nie jest do końca znany, wiadomo jedynie, iż jest ona uwarunkowana genetycznie, co skutkuje zaburzeniami mechanizmu immunologicznego i w efekcie uszkodzeniem komórek beta trzustki.

Cukrzyca typu 2, zwana także insulinoniezależną to najbardziej rozpowszechniona postać tej choroby. Przyczyną tej postaci jest zazwyczaj zaburzenie wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki lub wykorzystania insuliny przez tkanki. Cukrzyca tego typu występuje najczęściej u osób starszych, otyłych lub z innymi zaburzeniami metabolizmu. W początkowej fazie choroby insulina wydzielana jest w zwiększonej ilości, ale niewystarczającej do jednocześnie zwiększonych potrzeb organizmu (insulinoodporność).

Występują również inne typy cukrzycy, mniej rozpowszechnione takie jak np. specyficzna odmiana tej choroby występująca tylko u kobiet w ciąży i ustępująca po porodzie lub rodzaje cukrzycy związane z przyjmowaniem niektórych leków albo z operacyjnym usunięciem trzustki.

Kontrola poziomu glukozy po posiłku

Leczenie cukrzycy w przypadku typu 1 polega na podawaniu insuliny, natomiast w przypadku typu 2 leczenie rozpoczyna się od prób obniżenia poziomu glukozy we krwi poprzez dietę i ruch, jeśli jest to nieskuteczne podaje się doustne leki przeciwcukrzycowe lub insulinę. Cukrzyca może powodować z czasem wiele dodatkowych schorzeń (tak zwanych odległych powikłań) m.in. oczu, nerek, układu nerwowego, naczyń krwionośnych, dlatego ogromne znaczenie ma wczesne wykrycie choroby i właściwe leczenie od początku trwania choroby. Kluczową sprawą jest właściwe kontrolowanie poziomu glukozy we krwi.

Obecnie stosuje się trzy podstawowe badania:

• PPG - (ang. Postprandial Plasma Glucose) poposiłkowy pomiar stężenia glukozy we krwi, mierzony 2 godziny po posiłku,
• FPG - (ang. Fasting Plasma Glucose) pomiar stężenia glukozy po 8 godzinach po posiłku,
• HbA1c - pomiar poziomu hemoglobiny glikozylowanej wskazujący na średnią kontrolę glikemii w dłuższym okresie czasu (3-4 miesiące).

Ostatnie badania wskazują, że bardzo istotny jest pomiar PPG ponieważ istnieje powiązanie między poposiłkowym poziomem glukozy a zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia (ryzyko to jest większe 2-4 razy dla chorych na cukrzycę). Pomiar PPG może być traktowany jako wskaźnik zagrożenia chorobami układu krążenia. Chorzy na cukrzycę z wysokim poziomem PPG są bardziej narażeni na zaburzenia ze strony układu krążenia od tych pacjentów, u których stwierdzono podwyższony poziom glukozy przed posiłkiem lub na czczo. Wyniki te sugerują, że poziom PPG jest lepszym wskaźnikiem zagrożenia powikłaniami sercowo-naczyniowymi niż wysoki poziom glukozy na czczo.
Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) stan, w którym ilość glukozy we krwi spada poniżej normy. Pełnoobjawowa hipoglikemia występuje zwykle przy stężeniu poniżej 2,2 mmol/l (40 mg/dl) jednak pierwsze objawy rozpoczynają się zazwyczaj przy stężeniu poniżej 2,8 mmol/l (50 mg/dl), a u osób z cukrzycą nawet przy wyższych wartościach. Hipoglikemia może być przyczyną śmierci.

Egzogenne - czynniki zewnętrzne - (zwykle u chorych na cukrzycę)

• niedożywienie lub głodzenie
• względne lub bezwzględne przedawkowanie insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych
• interakcje wyżej wymienionych leków z innymi lekami
• znaczny wysiłek
• spożycie alkoholu (u osób zdrowych również, zwłaszcza po spożyciu na czczo)

Hipoglikemia na czczo

• insulinoma i inne nowotwory
• ektopowe (inne miejsce niż trzustka) wydzielanie jednego z peptydów insulinopodobnych
• niewydolność wątroby
• niewydolność kory nadnerczy (np. w chorobie Addisona) lub przysadki mózgowej
• choroby nerek powodujące glukozurię (wydalanie glukozy z moczem)

Hipoglikemia poposiłkowa

• wczesny okres cukrzycy
• zaburzenia opróżniania żołądkowego
• zespół poresekcyjny (dumping syndrome) po resekcji żołądka
• rzadkie defekty genetyczne

Objawy

• ze strony układu przywspółczulnego:
• silne uczucie głodu
• osłabienie
• nudności i wymioty
• ze strony układu współczulnego:
• niepokój
• zlewne poty
• tachykardia (przyspieszona praca serca)
• drżenie i wzrost napięcia mięśniowego
• rozszerzenie źrenic
• ze strony ośrodkowego układu nerwowego:
• "endokrynny zespół psychotyczny" (depresja, splątanie, zaburzenia koncentracji)
• zaburzenia koordynacji ruchowej
• drgawki
• senność
• śpiączka
• podwójne widzenie
• zaburzenia oddechu
• zaburzenia krążenia

Różnicowanie (wykluczenie innych schorzeń)

Hipoglikemię różnicuje się z zaburzeniami psychicznymi, padaczką, udarem mózgu i innymi schorzeniami.
Jeśli w przypadku stwierdzonej hipoglikemii nie stwierdzi się cukrzycy, prowadzi się dalszą diagnostykę w celu ustalenia przyczyny.

Leczenie

Podstawą leczenia jest usunięcie przyczyny. W wielu przypadkach można tego dokonać zachowawczo stosując odpowiednią dietę lub leki. W przypadku lekkiej hipoglikemii podaje się choremu 5-20 g glukozy lub sacharozy (np. Cukier w kostce) doustnie w formie krystalicznej lub w roztworze, np. w postaci soku.
W przypadku ciężkiej hipoglikemii podaje się 40% roztwór glukozy dożylnie, a następnie wlew 5% roztworu glikozy.
Jeśli nie można podać dożylnie glukozy podaje się domięśniowo glukagon (hormon o działaniu przeciwnym do insuliny), a następnie po wybudzeniu doustnie glukozę. Należy jednak pamiętać, że podanie glukagonu jest nieskuteczne w przypadku wyczerpania zapasów glukozy w organizmie. Zastosowanie glukagonu przeciwwskazane jest w przypadku hipoglikemii wywołanej spożyciem alkoholu. Nie powinno się go ponadto podawać w przypadku hipoglikemii wywołanej przez doustne leki przeciwcukrzycowe, ponieważ może zwiększać wydzielanie insuliny endogennej.
Hiperglikemia to stan, kiedy poziom cukru we krwi wzrasta ponad poziom prawidłowy.
Może pojawić się po dużym posiłku lub w czasie choroby. Hiperglikemia zwykle nie jest poważnym stanem, jeżeli podwyższenie poziomu cukru we krwi trwa krótko, ale bardzo wysokie poziomy cukru mogą prowadzić do stanu zagrożenia życia, jeżeli nie są rozpoznane i prawidłowo leczone. Poza tym, przedłużone okresy nawet umiarkowanie podwyższonego poziomu cukru mogą prowadzić do poważnych powikłań cukrzycy. Prawie zawsze możliwe jest obniżenie sobie poziomu cukru we krwi we własnym zakresie.

Wysoki poziom cukru sprawia, że chce Ci się pić i częściej oddajesz mocz. Możesz również mieć zwiększony apetyt niż zwykle. Często czujesz się zmęczony i śpiący. Możesz mieć zaburzenia widzenia i skurcze w nogach. Te objawy są podobne do wczesnych objawów cukrzycy.

Poziom cukru może wzrosnąć, jeśli weźmiesz zbyt mało insuliny albo kiedy zjesz zbyt obfity posiłek, szczególnie jeśli jest bogaty w węglowodany. Może również wzrosnąć, jeżeli jesteś chory i masz gorączkę, wykonałeś mniejszy niż zwykle wysiłek fizyczny lub jesteś narażony na fizyczny lub emocjonalny stres. Tuż przed miesiączką poziom cukru może również wzrosnąć.

Jeśli poziom cukru we krwi jest wysoki

Zbadaj sobie poziom cukru (glukometr). Jeżeli poziom cukru we krwi jest wysoki lekarz może zalecić Ci wstrzyknięcie 2 do 4 jednostek insuliny krótkodziałającej. Dobrze jest też zbadać mocz na obecność ciał ketonowych. Ciała ketonowe powstają, kiedy brakuje insuliny. Przed następnym posiłkiem zbadaj poziom cukru jeszcze raz i w razie potrzeby skoryguj według niego dawkę insuliny.

Aby uniknąć wysokiego poziomu cukru

Systematyczne rutynowe postępowanie pomaga uniknąć wysokiego poziomu cukru. Leczenie można rozpocząć lekami doustnymi, dopóki trzustka może produkować insulinę. W momencie kiedy trzustka przestaje wydzielać insulinę, należy rozpocząć jej podawanie. Należy przy tym pamiętać, że rozpoczęcie podawania insuliny hamuje całkowicie działanie wydzielnicze trzustki. Często udaje się utrzymać odpowiedni poziom cukru dzięki regularnym wstrzyknięciom insuliny, utrzymywaniu stałych pór posiłków oraz wykonywaniu regularnego wysiłku. Z drugiej strony, jeżeli często mierzysz sobie poziom cukru i dostosowujesz dawkę insuliny do ilości i pór posiłków oraz wysiłku fizycznego możesz prowadzić aktywny tryb życia, wykonując swoją pracę czy inne normalne czynności.

Glukometry - wiarygodny pomiar

Glukometry i paski pomiarowe to delikatne urządzenia.

Oto kilka naszych rad dotyczących ich używania w taki sposób, aby pomiar był wiarygodny i dokładny:

1. Nigdy nie używaj alkoholu i środków dezynfekujących do przemycia palca przed nakłuciem - alkohol obniża poziom cukru, a jego resztki mogą zmienić skład chemiczny kropli krwi na opuszce.
2. Do mycia rąk przed nakłuciem nie stosuj mydła niewiadomego pochodzenia - może zawierać środki dezynfekujące.
3. Podczas mycia rąk masuj opuszkę, którą zamierzasz nakłuć - woda zmiękczy skórę i ułatwi nakłucie, a masaż doprowadzi do opuszka świeżą krew.
4. Mycie rąk ciepłą wodą dodatkowo poprawi ukrwienie opuszki.
5. Zaleca się boczne nakłucia opuszki. Nigdy nie pobieraj krwi z czubka opuszki, może być to bolesne.

Ważne cechy glukometrów:

• Łatwa obsługa
• Łatwe pobieranie krwi, akcesoria (nożyki).
• Wysoka powtarzalność i dokładność wyników
• Łatwe utrzymanie w czystości
• Mała inwazyjność (niewielkie ukłucie).
• Komfort użytkowania - duży, wyraźny wyświetlacz

Podwyższone ciśnienie krwi to jedno z najczęstszych zaburzeń funkcji układu krwionośnego. W przeciwieństwie do zbyt niskiego ciśnienia, które zazwyczaj nie sprawia większych problemów, z długotrwałym nadciśnieniem wiążą się poważne konsekwencje zdrowotne. Optymalne wartości to 120 mm/Hg dla ciśnienia skurczowego i 80 mm/Hg dla rozkurczowego. O nadciśnieniu mówi się, gdy pierwsza z wartości przekracza 140mm /Hg, a druga 90mm /Hg.

Przyczyny:

Najczęstszą odmianą tej choroby jest nadciśnienie samoistne (tzw. Nadciśnienie idiopatyczne). W takim przypadku trudno mówić o konkretnej przyczynie, wynika ono z nadczynności mechanizmów regulujących organizmu. Z całą pewnością niehigieniczny tryb życia sprzyja pojawieniu się choroby.

U ok. 5% chorych występuje nadciśnienie wtórne, czyli takie, którego bezpośrednią przyczynę można wykryć. Do nadciśnienia wtórnego mogą prowadzić takie choroby jak: miażdżyca, zapalenie kłębków nerkowych, nadczynność tarczycy.

Czynniki ryzyka:

Wśród czynników sprzyjających wystąpieniu nadciśnienia tętniczego znajdują się:

• Otyłość
• Palenie tytoniu
• Wiek
• Alkohol
• Nadmierne spożycie sodu
• Płeć męska
• Obciążenie rodzinne
• Stresujący tryb życia
• Przyjmowanie leków zawierających sterydy i niektórych pigułek antykoncepcyjnych

Symptomy:

• Bóle głowy w okolicy potylicy
• Krwawienie z nosa
• Zawroty
• Mroczki przed oczyma
• Bezsenność
• Obrzęki łydek

Rozpoznanie:

Nadciśnienie jest to schorzenie, które bardzo często rozwija się bezobjawowo i stwierdzane jest podczas rutynowych (okresowych) badań. Niestety rozpoznawane zbyt późno może prowadzić do poważnego uszkodzenia organizmu.

Nadciśnienie stwierdza się na podstawie kilkukrotnych pomiarów ciśnienia tętniczego. Pomiary powinny być dokonywane o różnych porach dnia, zawsze w stanie spoczynku.

Poza tradycyjnymi pomiarami ciśnienia stosuje się też tzw. Holter ciśnieniowy. Jest to automatyczny, całodobowy pomiar pozwalający uniknąć błędów. Konieczne jest wykonanie EKG serca, zarówno spoczynkowego jak i wysiłkowego. Innym pomocnym w diagnostyce nadciśnienia badaniem jest okulistyczne badanie pozwalające ocenić stan dna oka.

Wykonywane są też badania pozwalające stwierdzić czy nadciśnienie ma charakter pierwotny, czy wtórny

Leczenie:

W przypadku nadciśnienia wtórnego leczenie polega zazwyczaj na przeciwdziałaniu chorobie, która je wywołała.

Leczenie mające na celu obniżenie ciśnienia podzielić można na farmakologiczne i niefarmakologiczne. Poza leczeniem farmakologicznym bardzo ważna jest zmiana trybu życia. Konieczna jest modyfikacja dotychczasowej diety, należy wyeliminować z niej tłuszcze oraz cukry proste. Niezbędne jest tez ograniczenie spożycia soli, osoby palące powinny podjąć walkę z nałogiem. W przypadku pacjentów z nadwagą wskazana jest redukcja masy ciała.

Ludzie, którym pozwala na to wiek oraz stan zdrowia powinni zadbać o aktywność fizyczną. Podjęcie leczenia pomoże w uniknięciu takich powikłań jak: udar mózgu, niewydolność serca, uszkodzenie nerek, miażdżycy.

Profilaktyka:

Bardzo pomocny jest zdrowy tryb życia, czyli aktywność fizyczna i zbilansowana dieta pozwalająca utrzymać masę ciała na odpowiednim poziomie. Warto też regularnie kontrolować ciśnienie, gdyż wczesne zdiagnozowanie choroby i podjęcie leczenia pozwoli uniknąć wielu powikłań.

Pomiar ciśnienia tętniczego krwi.

Jak mierzyć ciśnienie?

Należy postępować według poniższych zasad samodzielnego pomiaru ciśnienia tętniczego opracowanych na podstawie zaleceń Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.

1. Usiądź i odpocznij 5 minut przed pomiarem i uwolnij ramię z krępującej odzieży.
2. Umieść poduszkę gumową mankietu na ramieniu 3 cm powyżej zgięcia łokciowego nad tętnicą (tak aby mankiet znajdował się na wysokości serca).
3. Szybko wypełnij mankiet powietrzem. Pamiętaj aby nie pompować mankietu ręką, na której dokonujesz pomiaru.
4. Przyłóż stetoskop (słuchawkę lekarską) nad tętnicą w dole łokciowym. Z mankietu powoli wypuszczaj powietrze.
5. Pierwszy usłyszany ton oznacza ciśnienie skurczowe, zniknięcie wszystkich tonów - ciśnienie rozkurczowe. Gdy tony słyszysz aż do 0 mm Hg za ciśnienie rozkurczowe, przyjmij wartość odpowiadającą ich ściszeniu.
6. Notuj wartości ciśnienia w dzienniczku. Twój lekarz zapozna się z nimi podczas wizyty.

Jakimi przyrządami dokonywać pomiaru ciśnienia tętniczego?

W aptekach i sklepach medycznych dostępne jest kilka rodzajów aparatów do pomiaru ciśnienia tętniczego.

• Aparat rtęciowy - powszechnie uważany za najdokładniejszy z przyrządów, najczęściej jest wykorzystywany w gabinecie lekarskim. Do wykonania pomiaru tym aparatem niezbędne są także słuchawki lekarskie.
• Aparat sprężynowy - najtańszy z aparatów, wymaga niestety okresowej kalibracji. Z uwagi na konieczność osłuchiwania tonów niezbędne są także słuchawki lekarskie.
• Aparat elektroniczny - najczęściej wykorzystuje do pomiaru tzw. metodę oscylometryczną, mierząc ciśnienie tym aparatem nie trzeba osłuchiwać tonów nad tętnicą a wynik przedstawiany jest na ciekłokrystalicznym ekranie. Oprócz pomiaru ciśnienia dodatkowo mierzone jest tętno. Wraz z postępem technologii aparaty te są coraz dokładniejsze. Wykorzystując ten typ aparatu należy pamiętać:
  
  • nie wszystkie aparaty elektroniczne nadają się do pomiarów u osób z zaburzeniami rytmu serca,
  • wiarygodne wyniki uzyskujemy stosując mankiet założony na ramieniu,
  • kupując aparat zwróćmy uwagę czy w pobliżu naszego miejsca zamieszkania znajduje się serwis gwarancyjny i pogwarancyjny oraz na jaki czas udzielana jest gwarancja,
  • najlepiej przeprowadzić równoległy pomiar ze swoim lekarzem, upewniając się czy aparat jest wystarczająco dokładny.

Cechy dobrego aparatu do pomiaru ciśnienia:

• dokładność i powtarzalność pomiaru
• łatwa obsługa
• czytelny wyświetlacz
• informacja o stanie baterii (słabe baterie mogą wpływać na wynik pomiaru)

Jak często mierzyć ciśnienie tętnicze?

Na początku leczenia możesz mierzyć swoje ciśnienie kilka razy dziennie, aby sprawdzić jak zmienia się w różnych sytuacjach, np. rano po wstaniu, podczas pracy, po wysiłku fizycznym, podczas oglądania telewizji, przed przyjęciem leków lub w kilka godzin po ich przyjęciu.

Później wystarczy wykonywanie pomiaru 2 razy dziennie, np. rano po wstaniu i wieczorem przed kolacją.

Jeżeli będziesz mierzyć swoje ciśnienie zawsze w tym samym czasie, przed jedzeniem i przyjęciem leków, możliwe będzie porównanie wyników pomiaru. Jeżeli wartości ciśnienia wskutek leczenia ulegają normalizacji i są jednakowe, wystarczy kontrolować ciśnienie na przykład raz w tygodniu. Ewentualne podwyższenie wartości zauważysz we właściwym czasie.

Jeśli czujesz się gorzej, wykonaj dodatkowy pomiar ciśnienia. Pomoże Ci to ustalić, czy złe samopoczucie ma związek ze zbyt wysokim lub zbyt niskim ciśnieniem spowodowanym przez przyjmowane przez Ciebie leki.

Zapisuj swoje spostrzeżenia lub ewentualne zmiany leczenia w dzienniczku nadciśnieniowym. Jeżeli podczas każdej wizyty pokażesz go lekarzowi, będzie on mógł lepiej Ciebie leczyć. Osoby zdrowe posiadające wartości ciśnienia w zakresie wysokich prawidłowych wartości tj. 130-139/85-89 powinny mierzyć ciśnienie co najmniej raz w roku, osoby o wartościach ciśnienia poniżej - mogą mierzyć ciśnienie raz na dwa lata.

 

Copyright 1999-2010 Edupharma - Wszystkie prawa zastrzeżone - All Rights Reserved.

Sklep medyczny Emdent Edupharma www.pierwszapomoc.edu.pl